مجلهي اصول بهداشت روانی                                                                                                سال 17 (6)، آبان و آذر 1394، صفحه 24-318        مقالهي پژوهشی 

اثربخشی رواندرمانی بین فردي گروهی کوتاهمدت بر نشانههاي افسردگی، ابرازگري هیجانی ،مهارت هاي اجتماعی و کیفیت زندگی دانشجویان افسرده

 

خلاصه

مقدمه: اختلال افسردگی یکی از شایعترین اختلالات روانشناختی در بین دانشجویان محسوب میشود که جنبههاي مختلف زندگی آنان را تحت تاثیر قرار میدهد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر روان درمانی بین فردي گروهیکوتاهمدت بر نشانههاي افسردگی، ابرازگري هیجانی، مهارت هاي اجتماعی و کیفیت زندگی دانشجویان انجام شد.

روشکار: این کارآزمایی بالینی در بازهي زمانی مهر تا اسفند 1393 انجام شد.

جامعهي آماري را دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد تشکیل میدادند. 24 نفر با روش نمونهگیري در دسترس از میان دانشجویان مراجعهکننده به کلینیک دانشگاه فردوسی مشهد با شکایت افسردگی، انتخاب و به صورت تصادفی به دو گروه 12 نفري شاهد و آزمون تقسیم شدند. گروه آزمون تحت 8 جلسهي هفتگی 90 دقیقهاي رواندرمانی بینفردي کوتاهمدت قرار گرفتند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامههاي افسردگی بک -2، کیفیت زندگی (WHOQOL)، ابرازگري هیجانی (EEQ)، مهارتهاي اجتماعی (SSI) و جمعیتشناختی بود.

دادهها با کوواریانس چندمتغیره به کمک نرمافزارSPSS  نسخهي 19 تحلیل شدند.

یافتهها: نمرهي کلی افسردگی در گروه آزمون به طور معنیداري نسبت به گروه شاهد کاهش یافته بود (004/0=P). همچنین، نمرات تمام شاخصهاي ابرازگري هیجانی (031/0=P)، خردهمقیاسهاي بیانگري هیجانی، بیانگري اجتماعی، حساسیت هیجانی، کنترل هیجانی و کنترل اجتماعی پرسشنامهي مهارتهاي اجتماعی(047/0=P) و حیطههاي سلامت روانشناختی و روابط اجتماعی کیفیت زندگی به طور معنیداري در گروه آزمون نسبت به گروه شاهد افزایش یافت (023/0=P).

نتیجهگیري: به نظر میرسد رواندرمانی بین فردي کوتاهمدت میتواند به عنوان یک رویکرد درمانی اثربخش در کاهش نشانگان افسردگی و بهبود در مولفههاي کیفیت زندگی، ابرازگري هیجانی و مهارتهاي اجتماعی در نظرگرفته شود.

پینوشت: 

این مطالعه برگرفته از پایاننامهي کارشناسی ارشد با کد IRCT 2015081723664N1 و تایید کمیتهي پژوهشی دانشگاه فردوسی مشهد بدون حمایت مالی نهاد خاصی انجام شده و با منافع نویسندگان ارتباطی نداشته است. از تمامی مسئولین و دانشجویان شرکتکننده در پژوهش تقدیر و تشکر میگردد.

واژههاي کلیدي: افسردگی، رواندرمانی ،کیفیت زندگی، مهارتهاي اجتماعی، هیجان 

جواد نظافت فریزي  کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

 

*علی مشهدي  دانشیار گروه روانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

 

سیدامیر امین یزدي  دانشیار گروه روانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

 

فاطمه نوفرستی

کارشناسی روانشناسی بالینی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

*مولف مسئول:

گروه روانشناسی بالینی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایرانmashhadi@um.ac.ir  تاریخ وصول: 04/09/93  تاریخ تایید: 15/06/94

مقدمه

افسردگی یکی از شایعترین اختلالات روانشناختی در بین دانشجویان محسوب میشود (به نقل از 1). بر اساس مطالعات متعدد، افسردگی از متغیرهاي بالینی است که علت بسیاري از مراجعات به کلینیکهاي روان- شناختی دانشگاهها است و سهم زیادي از شکایات بالینی دانشجویان را به خود اختصاص میدهد (2). بررسیها نشان میدهند که در کشورهاي مختلف، شیوع این اختلال در بین دانشجویان در حال افزایش است (4،3). در پژوهشهاي انجام شده در ایران در خصوص افسردگی، شیوع آن در میان دانشجویان بین 66 -36 درصد و در بین افراد عادي 25-15 درصد تخمین زده شده است (5).

افسردگی، موقعیتی ناتوانکننده است که همهي جنبههاي زندگی فرد را تحت تاثیر قرار میدهد. به گونهاي که به روابط شخصی و خانوادگی فرد، سازگاري شغلی و سلامت عمومی وي آسیب میزند (6). این اختلال یک حالت هیجانی است که با خلق افسرده، احساس گناه، کاهش انرژي و علاقه به فعالیتهاي روزمره، مشکل در ارتباطات و عقبنشینی از دیگران مشخص میگردد (8،7). به عبارت دیگر، اختلال افسردگی را میتوان به عنوان یکی از قدرتمندترین عوامل ناکارآمدکننده زندگی انسان در نظرگرفت (9). بر اساس پیشبینی سازمان بهداشت جهانی، در صورت عدم انجام اقدامات ضروري تا سال 2020 افسردگی، مشکل اصلی سلامت روان خواهد شد (به نقل از 5). محققان عنوان داشتهاند که این اختلال نه تنها به عنوان یک عامل روانشناختی، ساختار روانی فرد را آشفته میسازد  بلکه محیط بیرون و روابط بینفردي وي را نیز دستخوش تغییر میکند (9). با نگاهی به ادبیات پژوهشی که در رابطه با افسردگی نگاشته شده است، چند مولفه را میتوان یافت که تحت تاثیر این اختلال قرار میگیرند. این مولفهها عبارتند از: مهارتهاي اجتماعی فرد  که در آن، فرد افسرده، کارآیی اجتماعی خود را از دست داده  و نمیتواند به سطح کنشوري اجتماعی مناسبی در روابط بین فردي برسد (10). مولفه- ي دیگر کیفیت زندگی است که بنا بر اعلام سازمان بهداشت جهانی از مهمترین ارکان زندگی بشر به حساب میآید و پرداختن به آن از وظایف اصلی مسئولین حوزهي سلامت میباشد. مولفهي سوم، ابرازگري هیجانی است. ابراز هیجان، مولفهي مهمی است که روانشناسان، بهداشت روانی افراد را وابسته به آن میدانند و تعدادي از نظریهپردازان، اعتقاد دارند که افراد افسرده به دلیل ضعف در این مولفه، دچار این اختلال بالینی می- شوند (11).

امروزه درمان هاي متعددي براي افسردگی وجود دارند اما تعداد کمیاز آنها توانسته اند در آزمایش هاي بالینی، اثربخشی خود را به اثباتبرسانند (12). پژوهش هاي مختلف نشان داده اند که رواندرمانی بینفردي از جمله درمانهاي موثر براي افسردگی محسوب میگردد. ایندرمان منجر به کاهش پیامدهاي افسردگی در زنان زندانی (13)، کاهش علایم افسردگی و احساس تنهایی در دانشجویان دختر افسرده (7)، کاهش  علایم افسردگی همسران افراد معتاد (8) و مادران افسرده طبقهي اجتماعی–اقتصادي پایین (14)، کاهش نشانههاي افسردگی و رفتارهاي مصرف الکل در زنان افسردهي الکلی (15)، کاهش علایم افسردگی و افزایش کیفیت زندگی و مهارتهاي اجتماعی در نوجوانان (16) شده است. در فراتحلیلی که دربارهي رواندرمانی بین فردي بر روي افسردگی صورت گرفت، اثربخشی آن هم به عنوان یک درمان مستقل و هم در ترکیب با دارودرمانی به اثبات رسید (17).

رواندرمانی بینفردي1 (IPT)، نوعی رواندرمانی کوتاهمدت است که تمرکز اصلی آن بر ساختار، زمینه و مهارتهاي بین فردي است (12). زمینهي نظري این درمان رویکرد روانی -زیستی مایر، مکتب بین فردي سالیوان و نظریهي دلبستگی بالبی است. بنابراین، تاکید اصلی آن بر روابط بین خلق و رویدادهاي بین فردي میباشد. نتایج مطالعات مختلفی که در زمینهي رشد کودك، حیوانات و یا در حوزهي ابراز هیجان ،حمایت اجتماعی و رویدادهاي زندگی صورت گرفته، اهمیت این رابطه را برجسته کرده است. به عنوان نمونه، پیشامدهاي آشفتهکننده و تنش- هاي روانی-اجتماعی ممکن است پیشبینیکنندهي افسردگی باشند در صورتی که داشتن روابط صمیمانه با دیگران میتواند به عنوان یک عامل حمایتی در مقابل افسردگی عمل کند. بر همین اساس، در رواندرمانی بین فردي، فرض بر این است که چند عامل (ژنتیکی و محیطی) در بروز افسردگی نقش دارند و به همین دلیل این نوع درمان بر بافت روانی-اجتماعی و بین فردي بیمار تاکید میکند (18).

در پژوهشی که توسط تالبوت2 و همکاران صورت گرفت، روان درمانی بین فردي براي زنان افسرده با سابقهي سوءاستفادهي جنسی مطالعه شد. نتایج حاصل از این پژوهش نشاندهندهي این بود که زنان تحت درمان IPT کاهش بیشتري در علایم افسردگی، اختلال استرس پس از سانحه و شرم را نسبت به گروه دیگر داشتند (19). اسکراما3 و همکاران در پژوهشی دیگر، اثربخشی روان درمانی بین فردي به همراه دارو بر روي بیماران افسردهي مزمن را بررسی کردند. نتایج حاکی از آن بود که بیماران تحت درمان IPT کاهش قابل ملاحظهاي در علایم افسردگی و عملکرد بهتري نسبت به بیماران گروهی که دارو مصرف میکردند، نشان دادند (20). نتایج مطالعهي سلیمانی و همکاران بر روي دانشجویان نیز نشاندهندهي این بود که رواندرمانی بین فردي کوتاهمدت توانست

                                               

21Interpersonal PsychotherapyTalbot

3Schramm

کاهشی معنیدار در علایم افسردگی و نگرشهاي ناکارآمد دانشجویان به وجود آورد (21).

با توجه به این که افسردگی با تحت تاثیر قرار دادن هیجان و ابراز آن سطح کنشوري و خلق فرد را از حالت طبیعی به حالت افسرده تغییر می- دهد و با در نظرگرفتن این که ابراز هیجان یکی از مولفههاي اصلی مهارت اجتماعی (22) محسوب میگردد،    میتوان گفت با تغییر ابراز هیجان، عملکرد فرد در محیطهاي اجتماعی نیز مختل میشود. از آن جا که ارتباطات اجتماعی یکی از ابعاد کیفیت زندگی به شمار میآیند، به نظر میرسد افسردگی، کیفیت زندگی را نیز تحت تاثیر قرار دهد. با توجه به این که در رواندرمانی بین فردي، روابط که از عوامل زیربنایی موثر در شکلدهی افسردگی به شمار میروند، مورد توجه قرار می- گیرند، هدف این پژوهش بررسی تاثیر روان درمانی بینفردي گروهیکوتاهمدت در کاهش علایم افسردگی دانشجویان از طریق افزایش مهارتهاي ارتباطی و چگونگی ابراز هیجان و به تبع آن افزایش کیفیت زندگی در نظرگرفته شد.

روشکار 

این کارآزمایی بالینی با طرح پیشآزمون-پسآزمون با دو گروه شاهد و آزمون با تایید دانشگاه فردوسی مشهد در سال 1393 اجرا گردید و با کد IRCT2015081723664N1 در مرکز ثبت کارآزماییهاي بالینی به ثبت رسیده است. جامعهي آماري پژوهش دانشجویان مراجعه- کننده به کلینیک دانشگاه فردوسی مشهد میباشند که با شکایت افسردگی مراجعه کردند. ملاكهاي ورود به این پژوهش شامل: 1ـ دارا بودن نشانگان افسردگی و داشتن حداقل نمرهي 14 در پرسشنامهي افسردگ بک 2، 2ـ حداقل سن 18 سال ،3ـ اشتغال به تحصیل در دانشگاه ،4ـ قرار نداشتن همزمان تحت درمانهاي روان پزشکی (دارویی) و روان شناختی و درمانهاي روانشناختی قبلی را میبایست تا یک ماه قبل از ورود به درمان به اتمام رسانده باشد ،5ـ بیمار نباید تشخیص اختلال سایکوتیک داشته یا مبتلا به اختلال روانی ارگانیک باشد.

خودکشی، مصرف دارو، ابتلا به بیماري جسمی حاد، ناسازگاري و درگیري با اعضاي گروه، ابتلا به بیماري قبلی و فعلی روانپزشکی جز مورد تحت بررسی و غیبت بیشتر از دو جلسه در جلسات گروهی از جمله ملاكهاي خروج بودند.

نمونهگیري به روش در دسترس انجام شد. به این ترتیب که از روي لیست افراد مراجعهکننده (با شکایت افسردگی) به کلینیک جهت مشاوره و درمان تعداد 40 نفر انتخاب و از آنها جهت شرکت در پژوهش دعوت شد. پس از مراجعه 40 نفر و تکمیل ابزار پژوهش (پرسشنامهي افسردگی بک 2) و تکمیل فرم رضایتنامه و آگاهی کامل از شرکت در پژوهش تعداد 24 نفر واجد شرایط که در تکمیل پرسشنامهي افسردگیبک 2، نمرهي بالاتر از 14 را کسب کرده بودند با کسب رضایت کتبی بهعنوان نمونهي پژوهش به صورت تصادفی ساده (شیوهي قرعهکشی) دردو گروه آزمون و شاهد (در هر گروه 12 نفر) قرار گرفتند. پرسشنامهي ابرازگري هیجانی (EEQ)، مهارتهاي اجتماعی (SSI) و کیفیت زندگی (WHOQOL) قبل و بعد از مداخله بر روي دو گروه اعمال شد.

گروه آزمون توسط پژوهشگر کارشناس ارشد روانشناسی بالینی که در این زمینه مهارت لازم را دیده بود و بر اساس دفترچهي راهنماي روان- درمانی بین فردي با این درمان آشنا شده بود به مدت 8 جلسهي هفتگی 90 دقیقهاي تحت آموزش درمان رواندرمانی بین فردي قرار گرفتند. به دلیل رعایت اصول علمی گروه شاهد در طی دوره پژوهش نباید رها شوند بلکه باید تحت نظارت و کنترل پژوهش بوده و به دور از متغیر مستقل باشند تا تاثیر این متغیر بر روي گروه آزمون به طور دقیقتري مورد بررسی قرار گیرد. با این هدف گروه شاهد نیز توسط پژوهشگر به طور همزمان تحت 8 جلسهي هفتگی 90 دقیقهاي آموزش شیوههاي مطالعهي موثر قرار گرفتند.

پس از پایان جلسات آموزش و اجراي پسآزمون براي هر دو گروه در پایان پژوهش براي رعایت اصول اخلاقی، براي گروه شاهد نیز جلسات گروهی آموزش رواندرمانی بین فردي برگزار شد. نتایج با تحلیل کوواریانس چندمتغیره به کمک نرمافزارSPSS  نسخهي 19 تجزیه و تحلیل شد.

ابزار پژوهش

الف-پرسشنامه افسردگی بک 2(BDI-II)1: این پرسشنامه از معمولترین مقیاسهاي اندازهگیري افسردگی است که توسط بک و همکارانش در سال 1961 تهیه و در سال 1971 مورد تجدید نظر قرار گرفت. پرسشنامهي بک داراي دو فرم بلند 21 مادهاي و  فرم کوتاه 13 مادهاي است. در این پژوهش فرم بلند مورد استفاده قرار گرفت. پاسخ- هاي سئوالات بین 0 تا 3 نمرهگذاري میشوند و نقاط برش به این صورت میباشد: 0 تا 13= افسردگی جزیی ،14 تا 19= افسردگی خفیف ،20 تا 28= افسردگی متوسط و 29 تا 63= افسردگی شدید. این پرسشنامه با مقیاس درجهبندي افسردگی همیلتون2 (HRSD) همبستگی 71/0 و پایایی3 بازآزمایی یک هفته اي آن 93/0 است. همسانی درونی این پرسشنامه نیز 91/0 است (به نقل از 23). در مطالعهاي که به منظور تعیین اعتبار و پایایی نسخه تجدید نظر شدهي پرسشنامهي افسردگی بک بر

                                               

21Beck Depression Inventory Hamilton Rating Scale for Depression

3Reliability

روي 354 فرد مبتلا به افسردگی اساسی انجام شد، ضریب آلفاي کرونباخ 91/0 به دست آمد (24).

ب-پرسشنامهي ابرازگري هیجانی (EEQ)1: پرسشنامهي مذکور شامل 16 گویه و سه زیرمقیاس ابرازگري هیجانی مثبت، ابراز صمیمیت و ابرازگري هیجانی منفی است. پایایی این مقیاس به روش همسانی درونی با استفاده از ضریب آلفاي کرونباخ بررسی شد و مقدار آن براي کل مقیاس و  زیرمقیاسهاي ابراز هیجان مثبت، ابراز صمیمیت و ابراز هیجان منفی به ترتیب 68/0، 65/0، 59/0 و 68/0 محاسبه گردید (به نقل از 25).

کینگ و آمونز2 ضریب آلفاي کرونباخ را براي کل مقیاس و خرده- مقیاسهاي ذکر شده به ترتیب 70/0، 74/0، 63/0 و 67/0 به دست آوردند (26). در پژوهش حاضر نیز آلفاي کرونباخ این پرسشنامه براي کل مقیاس و زیرمقیاس هاي ابراز هیجان مثبت، ابراز صمیمیت و ابراز هیجان منفی به ترتیب 79/0، 77/0، 73/0 و 77/0 به دست آمد.

ج-پرسشنامه مهارتهاي اجتماعی (SSI)3:این پرسشنامه که توسط ریجیو4 (1989) ساخته شده یک ابزار 90 مادهاي با شش زیرمقیاس است که به عنوان یک خودگزارشی کوتاه و جامع براي ارزیابی مهارتهاي اجتماعی طرح شده است. شش مقیاس این ابزار، مهارتهاي اجتماعی را در دو سطح هیجانی5 (بیانگري6، حساسیت7 و کنترل8) و اجتماعی9(بیانگري، حساسیت و کنترل) اندازه میگیرند. براي نمرهگذاري مادهها از یک مقیاس 5 امتیازي به سبک لیکرت (1 تا 5) استفاده میشود.

ریجیو، پایایی این پرسشنامه را با روش بازآزمایی و آلفاي کرونباخ بین 62/0 تا 96/0 برآورد کرده است (به نقل از 27). پایایی مقیاسهاي شش- گانه و نمرهي کل SSI در پژوهش بر روي زوجین در شهر اهواز بین

53/0 تا 96/0 به دست آمد (27).

د -پرسشنامهي کیفیت زندگی (WHOQOL-BREF)10: این پرسشنامه جهت سنجش کیفیت زندگی فرد توسط سازمان بهداشت جهانی طراحی شده و داراي حیطههاي سلامت جسمانی11، روان- شناختی12، روابط اجتماعی13 و محیط14 زندگی می باشد که به صورت خوداجرا صورت میگیرد. در نتایج تحقیقات گروه سازندگان مقیاس

                                               

21Emotional Expressiveness Questionnaire King and Emmons

3Social Skills Inventory

54Riggio Emotional

6Expressivity

87Sensitivity Control

9Social

1110World Health Organization Quality of Life QuestionnairePhysical Health

12Psychological

1413Social Relationship Environmental

کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی در 15 مرکز بین المللی اینسازمان، ضریب آلفاي کرونباخ بین 73/0 تا 89/0 براي خردهمقیاس هاي چهارگانه و کل مقیاس گزارش شده است. در پژوهشی به منظور استانداردسازي این پرسشنامه در ایران، دامنهي ضرایب آلفاي کرونباخ بین 52/0 و 84/0 گزارش شد (28). همچنین ضریب آلفاي کرونباخ مقیاس کیفیت زندگی در مطالعه بر روي پرستاران بخش مراقبتهاي ویژه به ترتیب براي کل مقیاس و زیرمقیاسها 88/0، 70/0، 77/0 و 65/0 و براي کیفیت محیط زندگی برابر با 77/0به دست آمد (29).

لازم به ذکر است که در این پژوهش در سطح آمار توصیفی از میانگین و انحراف استاندارد و در سطح آمار استنباطی از تحلیل کوواریانس چندمتغیره به کمک نرمافزار SPSS نسخهي 19 استفاده گردید.

نتایج

نمونهي مورد نظر در این مطالعه، شامل 24 نفر (12 نفر گروه آزمون ،

12 نفر گروه شاهد) و میانگین سنی آنان 21 سال با انحراف معیار 2 سال بود. جدول 1 ویژگیهاي جمعیتشناختی شرکتکنندگان در پژوهش را نشان میدهد.

 

جدول 1 ویژگیهاي جمعیتشناختی دانشجویان

           درصد  فراوانی         جنسیت درصد فراوانی تاهل گروه
0/16   2 مرد 0/84 10 مجرد آزمون
0/25 3   0/83 9   شاهد
0/84   10 زن 0/16 2 متاهل آزمون
0/75 9   0/17 3   شاهد

براي بررسی اثربخشی روان درمانی بین فردي کوتاهمدت، جدول آزمونهاي چندگانه را به منظور ارزیابی اثر چند متغیري گروه درمانی بر شاخصهاي افسردگی، ابرازگري هیجانی، مهارتهاي اجتماعی و کیفیت زندگی مورد بررسی قرار میدهیم. به دلیل آن که آزمون M باکس معنیدار نشده است، از مولفهي لامبداي ویلکز استفاده شده است.

این مولفه اطلاعاتی در زمینهي نبود تفاوت بین متغیرهاي مستقل (گروه- ها) در جامعهي مورد مطالعه ارزیابی میکند. مقدار لامبداي ویلکز براي افسردگی 92/0، ابرازگري هیجانی 55/0، مهارتهاي اجتماعی 32/0 و کیفیت زندگی 4/0 است. با توجه به مقادیر P و F بین دو گروه از نظر ترکیب متغیرهاي وابسته تفاوت معنیدار وجود دارد (004/0=P و42/3= (113و1)P=0/031 ،F و 55/0=(113و3)P=0/047 ، F و32/0=

(113و6)F  و 023/0=P و4 /0=(113و4)F ).

  جدول 2 آزمون تحلیلکوواریانس چندمتغیري براي بررسی اثر

متغیر مستقل بر پسآزمون متغیرهاي افسردگی، ابرازگري هیجانی ،مهارت اجتماعی و کیفیت زندگی

معنیداري F درجهي آزادي   متغیر وابسته 
0/004 87/33 1   افسردگی
0/026 101/22         1 ابرازگري هیجانی مثبت ابرازگري هیجانی
0/015 88/33   1 صمیمیت  
0/043 79/4         1 ابرازگري هیجانی منفی  
0/032 71/73   1          بیانگري هیجانی مهارت هاي اجتماعی
0/012 55/13   1 بیانگري اجتماعی  
0/044 43/4   1 حساسیت هیجانی  
0/020 32/6   1 حساسیت اجتماعی  
0/001 40/8   1 کنترل هیجانی  
0/019 29/9   1 کنترل اجتماعی  
0/067 190/2   1 سلامت جسمانی کیفیت زندگی
0/044 155/6         1 سلامت روانشناختی  
0/045 187/4   1 روابط اجتماعی  
0/059 189/3   1 محیط  

 

همان طور که در جدول 2 مشاهده می شود نتایج به دست آمده از مقایسهي پسآزمون متغیرها در دو گروه با کنترل کردن اثر پیش آزمون حاکی از آن است که پس از شرکت در جلسات گروهدرمانی بین فردي ،نمرات افرادي که در گروه آزمون شرکت داشتند نسبت به افراد گروه شاهد، در نمرهي افسردگی (004/0=F=87/33 ،P) به طور معنیداري کاهش یافته و در مقیاسهاي ابرازگري هیجانی مثبت ،صمیمیت و ابرازگري هیجانی منفی به ترتیب با مقدار آمارهيF  برابراست با 22/101، 33/88 و4 /79  و همچنین به ترتیب با سطح معنیداري 026/0 ،

015/0 و 043/0 و شاخصهاي بیانگري هیجانی، بیانگري اجتماعی ،حساسیت هیجانی، حساسیت اجتماعی، کنترل هیجانی و کنترل اجتماعی به ترتیب با مقدار آمارهي F برابر است با 4/43، 13/55، 71/73 6/32، 8/40 و 9/29 و همچنین به ترتیب با سطح معنیداري0320/0، 012/0،

044/0، 020/0، 001/0 و 019/0 و  شاخصهاي سلامت جسمانی ،سلامت روانشناختی، روابط اجتماعی و محیط به ترتیب با مقدار آمارهي F برابراست با2 /190، 6/155، 4/187 و3 /189 و همچنین با سطح معنی- داري 067/0، 044/0، 045/0 و 059/0 به طور معنیداري افزایش یافته است.

بحث

این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی رواندرمانی بین فردي گروهی کوتاهمدت بر نشانههاي افسردگی، ابرازگري هیجانی، مهارت هاي اجتماعی و کیفیت زندگی دانشجویان صورت گرفت. نتایج به دست آمده نشان میدهد این نوع درمان در بهبود شرکتکنندگان مبتلا به افسردگی (کاهش علایم و شدت نشانهها) موثر بوده است. این نتیجه با یافتههاي پژوهشهاي تقوي دینانی و همکاران (8)، جانسون1 و زلاتنیک2زلاتنیک2 (13)، تاتس3 و همکاران (14)، استفانی4 و همکاران (15)، سیدالحسینی (16)، سیوجپرز5 و همکاران (17)، بولتون6 و همکاران (30)، (30)، سوارتز7 و همکاران (31) و مولکاهی8 و همکاران (32) همسو می- میباشد. همان طور که پیش از این مطرح شد، یکی از مشکلاتی که افراد افسرده به آن دچار هستند، مشکلات ارتباطی است. با توجه به این که رواندرمانی بین فردي افسردگی را به عنوان اختلالی در نظر میگیرد که در رابطه به وجود میآید و تمرکز اصلی آن بر روابط بین فردي و حمایت اجتماعی فرد افسرده است، میتواند باعث کاهش علایم افسردگی شود.

متغیر دیگري که مورد بررسی قرار گرفت، ابرازگري هیجانی بود.

نتیجهي حاصل، مشابه یافتههاي تنها مطالعهي انجام شده توسط گروس9 و و جان10 (33) در این زمینه است. آن چه که نظریهپردازان از ابرازگري هیجان در نظر دارند، نه بیان صرف آن، بلکه توانایی شخص در درك آن چیزي است که یک رویداد روانی براي او پیش میآورد و نیز احساسات و هیجاناتی که درون وي برانگیخته میسازد. به نظر میرسد بتوان یکی از بنیانهاي رواندرمانی بین فردي را همین مسئله دانست و آن پرداختن و ذهنیسازي ابعاد یک تجربهي  بیرونی در درون و در واقع تجربهي درون روانی است. نظریهپردازان رواندرمانی بین فردي اعتقاد دارند ابرازگري هیجانی در این درمان، به مثابهي یک ابزار روانی است که آنان را از ابتلا به اختلالات چون افسردگی مصون میدارد و سبب میشود پس از خارج شدن از گروه، همچنان از ابتلا به افسردگی مصون باشند.

یافتههاي حاصل از تجزیه و تحلیل تاثیر روان درمانی بین فردي کوتاه- مدت بر روي مهارتهاي اجتماعی نشان داد این درمان بر شاخصهاي بیانگري هیجانی، حساسیت هیجانی، کنترل هیجانی، کنترل اجتماعی و بیانگري اجتماعی گروه آزمون موثر بوده است. باید توجه داشت که آن چه مطرح است، مهارت اجتماعی در ارتباط با مولفهي هیجان است.

بیانگري هیجان که خود از ایدهآلهاي رواندرمانی بین فردي است نسبت به گروه شاهد از تفاوت معنیدار برخوردار بود. حساسیت هیجانی نیز که به درك فرد اشاره دارد، افزایش یافته بود. در حساسیت هیجانی افراد میآموزند که درك نسبت به افراد محیط زندگی خود را بالا ببرند و این

                                               

21Johnson Zlotnick

3Toth

54StephanieCuijpers

6Bolton

87SwartzMulcahy

9Gross

10John

همان مسئلهاي است که میتوان آن را به چهارچوب گروه، قوانین حاکم بر آن و تکنیکهایی که افراد براي ماندن در آن باید رعایت میکردند نسبت داد. شاخص بیانگري اجتماعی اشاره به همصدا شدن اعضاي گروه و بیان خواستههاي مشترك بین افراد یک جامعه دارد که در گروه با افزایش حساسیت هیجانی معنا پیدا کرده است. کنترل که اشاره به حفظ و بازداري ابراز هیجانی در موقعیتهاي فردي و اجتماعی دارد، یکی از مهمترین ارکان در برقراري ارتباطات بین فردي میباشد که معنیداري آن را میتوان به آموزش مهارتهاي اجتماعی و افزایش شناخت افراد در مورد هیجان و کارکردهاي آن نسبت داد.

کیفیت زندگی متغیر دیگري است که اثربخشی روان درمانی بین فردي کوتاهمدت بر روي آن بررسی شد. نتایج به دست آمده حاکی از تاثیر این نوع درمان بر شاخصهاي سلامت روانشناختی و روابط اجتماعی و عدم تفاوت معنیدار شاخصهاي سلامت جسمانی و محیط در گروه آزمون نسبت به گروه شاهد بود. یافتهها با نتایج پژوهشهاي ترخانی (34)، مقدم رحمانی (35) و مارکوویتز[1] و همکاران (36) همسو است. مسئلهي کلی در کیفیت زندگی را میتوان در پایان رواندرمانیهاي موثر کاوش کرد، و آن بهبود سطح کلی زندگی فرد است. در واقع سازمان بهداشت جهانی از ارایهي این مقیاس سعی در مطرح نمودن یک شاخص چندبعدي سلامت دارد که در آن فرد بتواند از تمامی شاخصهاي آن ،نمرهي قابل قبولی به دست آورد. شرکتکنندگان با وجود این که در دو مقیاس از چهار مقیاس کیفیت زندگی، کاهش نمرهي قابل ملاحظهاي نسبت به گروه شاهد نداشتند. با این وجود در صورت مقایسهي این نمره با نمرهي اولیهاي که در این شاخص به دست آورده بودند، سطح قابل قبولی از سلامت را نشان دادند. بنابراین میتوان چندبعدي بودن تاثیر این رواندرمانی را مورد توجه قرار داد.

در این پژوهش مانند سایر مطالعات محدودیتهایی وجود داشت. کوچک بودن حجم نمونهي مورد مطالعه، عدم کنترل پارهاي از متغیرهاي مداخلهکننده مثل میزان تحصیلات، شرایط سنی و وضعیت تاهل آزمودنیها و محدودیت زمانی در اجراي پژوهش که منجر به عدم پیگیري گروههاي شرکتکننده شد از جملهي این محدودیتها است.

نتیجهگیري 

وجود تفاوت در میانگین پسآزمون بین دو گروه شاهد و آزمون در مولفههاي ابرازگري هیجانی، مهارتهاي اجتماعی، کیفیت زندگی و شاخصهاي افسردگی، نشاندهندهي اثربخش بودن این رویکرد درمانی است و نتایج درمانی حاصل شده، مبانی نظري زیربنایی این رویکرد درمانی را مبنی بر این که افسردگی در بافت بین فردي به وجود آمده و در همین بافت بهبود مییابد، تایید میکند. به عبارت دیگر، رواندرمانی بین فردي کوتاهمدت یک رویکرد درمانی اثربخش در کاهش نشانگان افسردگی و بهبود در مولفههاي ابرازگري هیجانی، مهارتهاي اجتماعی و کیفیت زندگی میباشد.

 

References

 

.1 Khawaja NG, Santos MLRR, Habibi M, Smith R. University students’ depression: A cross-cultural investigation. High Educ Res Dev 2011; 32(3): 392-406.

.2 Leisman A, Gerrard B. Stress in employed women: Impact of marital status and children at home on neurohormone output and home strain. Psychol Med 2009; 59(4): 352-9.

.3 Sarokhani D, Delpisheh A, Veisani Y, Sarokhani MT, Manesh RE, Sayehmiri K. Prevalence of depression among university students: a systematic review and meta-analysis study. Depress Res Treat 2013; 2013: 373857.

.4 Tiffany F, Miguel D, Martha P, Osvelia D, Jeannette D. Depression and related problems in university students. College Student J 2012; 46(1): 193-202.

.5 Abdollahi A, Ebadi Nezhad Hosseini SM, Motalebi SA, Abu Talib M. Examining the association between emotional Intelligence with depression among Iranian boy students. Asian J Soc Sci Hum 2013; 2(3): 153-61.

.6 Nardi B, Francesconi G, Catena-Dell’osso M, Bellantuono C. Adolescent depression: Clinical features and therapeutic strategies. Eur Rev Med Pharmacol Sci 2013; 17(11): 1546-51.

.7 Tarkhan M, Bazleh N, Fallah S, Paknahad Z, Rezaei A, Nezamivand S, Safdari S. Effectiveness of group interpersonal therapy on loneliness, happiness and depression of girl students of Iran. J Basic Appl Sci Res 2012; 2(9): .39-9819

.8 Taghavi Dinani P, Amiralsadat F, Samkhanian E, Zarbakhsh M, Baramsipour Z. Study the effectiveness of brief group interpersonal psychotherapy in reducing depressive symptoms of addict’s spouses]. American-Eurasian J Agricult Environ Sci 2014; 14(4): 282-6.

.9 Haginejad A, Rafieian M, Zamani H. [Study of individual variables affecting citizens’ satisfaction with the quality of the living environment]. Geography and development Iranian journal 2010; 17(8): 63-82. (Persion)

.01 Khodapanahi MK, Asghari A, Saleh Sedghpoor B, Katebaii J. [Preparing and investigating the reliability and validation of the family social support questionnaire (FSSQ)]. Journal of family research 2009; 5(4): 423-39. (Persian) .11 Lewis M. The emergence of human emotions. New York: Wiley; 2010: 265-80.

.21 Weissman M, Markowitz J, Klerman GL. [Clinician’s quick guide to interpersonal psychotherapy]. Dadashi M, Aghili MM. (translators). Tehran: Argmand; 2012: 27-256. (Persion)

.31 Johnson JE, Zlotnick C. Pilot study of treatment for major depression among women prisoners with substance use disorder. J Psychiatr Res 2012; 46(9): 1174-83.

.41 Toth SL, Rogosch FA, Oshri A, Gravener-Davis J, Sturm R, Morgan-Ló pez AA. The efficacy of interpersonal psychotherapy for depression among economically disadvantaged mothers. Dev Psychopathol 2013; 25(4): 1065-78.

.51 Stephanie A, Nancy L, Sarah M, Ellen L, Gerard J, Kenneth R. A pilot study of interpersonal psychotherapy for alcohol-dependent women with co-occurring major depression. USA: Routledge 2013; 34(3): 37-41.

.61 Seyyed Alhoseini Z. [Efficacy of interpersonal psychotherapy group (IPT-AG) in reducing symptoms of depression and increased quality of life and social skills of adolescents]. MA. Dissertation. Mashhad: Ferdowsi University, College of psychology and education science, 2013: 1-101. (Persian)

.71 Cuijpers P, Geraedts AS, van Oppen P, Andersson G, Markowitz JC, van Straten A. Interpersonal psychotherapy for depression: A meta-analysis. Am J Psychiatry 2011; 168(6): 581-92.

.81 Brakemeier EL, Frase L. Interpersonal psychotherapy (IPT) in major depressive disorder. Eur Arch Psychiatr Clin Neurosci 2012; 262(2): 117-21.

.91 Talbot NL, Chaudron LH, Ward EA, Duberstein PR, Conwell Y, O’Hara MW, et al. A randomized effectiveness trial of interpersonal psychotherapy for depressed women with sexual abuse histories]. Psychiatr Serv 2011; 62(4): 37480.

.02 Schramm E, Zobel I, Dykierek P, Kech S, Brakemeier EL, Külz A, et al. Cognitive behavioral analysis system of psychotherapy versus interpersonal psychotherapy for early-onset chronic depression: A randomized pilot study. J Affect Disord 2011; 1(3): 109-16.

.12 Soleimani M, Mohammadkhani P, Dolatshahi B. Effectiveness of brief group interpersonal psychotherapy in reducing university students’ depressive symptoms and its effect on attributional style and dysfunctional attitudes. Psychological research 2008; 11(1): 41-65. (Persian)

.22 Bonano GA, Kletz D. Facial expressions of emotion and curse of conjugal beret event. J Abnorm Psychol 2011; 106(1): 126-37.

.32 Groth-Marnat G. [Handbook of psychological assessment]. Pasha Sharifi H, Nickho MR. (translators). Tehran: Roshd; 2009: 1-512. (Persian)

.42 Mohammadkhani P, Dobson KS, Massah Choolabi O. [Psychometrics characteristic of Beck Depression InventoryII in patients with magor depressive disorder]. Quarterly journal of Rehabilitation 2007; 8 (2): 1-82. (Persian)

.52 Rafieinya P, Rasolzadeh Tabatabaei K, Azan Fllah P. [Relation between emotion expressed and general health in students]. Journal of psychology 2006; 10(1): 84-105. (Persian)

.62 Hasani J, Shahgholiyan M. [Emotional expressiveness, emotional control, and ambivalence over emotional expressiveness in runaway and normal girls]. Culture counseling 2014; 5(17): 117-34. (Persian)

.72 Khogasteh Mehr R, Shekarkan H, Aman Elahi Fard A. [Predict success and failure of sex-based social skills]. Journal of Psychology University of Tabriz 2007; 6(2): 40-59. (Persian)

.82 Nejat S, Montazeri A, Holakoie Naieni K, Mohammad K, Majdzadeh SM. [Standardization of the World Health Organization Quality of Life Questionnaire (WHOQOL-BREF): Translation and psychometric Iranian version]. Journal of public health and Institute of Health Research 2006; 4(4): 1-12. (Persian)

.92 Rahimi D, Payami M. [The study of social support and its relationship with burnout intensive care]. Journal of Zanjan University of Medical Sciences 2009; 33 (8): 52-57.

.03 Bolton P, Bass J, Neugebauer R, Verdeli H, Clougherty K, Wickramaratne P, Speelman L, Ndogoni L, & Weissmsn MM. [Group interpersonal psychotherapy for depression in rural Uganda: A randomized controlled trial]. JAMA 2003; .4213-7113 :)32( 982

.13 Swartz HA, Frank E, Shear MK, Thase ME, Fleming MAD, Scott J. [A pilot study of brief interpersonal psychotherapy for depression among women]. Psychiatry Services 2004; 55 (4): 448-450.

.23 Mulcahy R, Reay RE, Wilkinson RB, Owen, C. A randomised control trial for the effectiveness of group interpersonal psychotherapy for postnatal depression. Arch Women Ment Health 2010; 13(2): 125-39.

.33 Gross JJ, John OP. Revealing feeling: facts of emotional expressivity in self reports, peer ratings, and behavior]. J Pers Soc Psychol 2007; 72(2): 435-48.

.43 Tarkhan M. [The effectiveness of short-term group interpersonal therapy on the psychological well-being and the life quality of addicted individuals’ wives]. Quarterly journal of educational psychology Islamic Azad University Tonekabon branch 2011; 2(1): 23-36. (Persian)

.53 Moghaddam Rahmani M. [Efficacy of interpersonal psychotherapy as a group to reduce symptoms, improve quality of life and marital satisfaction in women with postpartum depression]. MA. Dissertation. Mashhad: Ferdowsi University, College of psychology and education sciences, 2014: 1-100. (Persian)

.63 Markowitz JC, Petkova E, Neria Y, Van Meter PE, Zhao Y, Hembree E, et al. Is exposure necessary? A randomized clinical trial of interpersonal psychotherapy for PTSD. Am J Psychiatry 2015; 172(5): 430-40.

 

[1] Markowitz

سایت پتروس کاملترین بانک دانلود پایان نامه ، پروپوزال ، پروژه دانشجویی و گزارش سمینار با هزاران فایل پایان نامه و پروپوزال آماده دانشجویی با فرمت word و پسوند doc قابل ویرایش کارشناسی ارشد با امکان دانلود رایگان پروپوزالها و پایان نامه ها امکان خرید پایان نامه را برای دانشجویان و محققان محترم برای استفاده در تحقیقات فراهم نموده است. سایت پتروس یکی از  کاملترین و بزرگ ترین سایت های فروش پایان نامه آماده می باشد شما در سایت پتروس امکان دانلود پروژه دانشجویی ، دانلود پروپزال و همچنین دانلود پایان نامه را خواهید داشت. در صورتی که به دنبال پایان نامه و پورپوزال دانشجویی خاصی می گردید می توانید در باکس زیر کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :